Tatry Polskie

przewodnik multimedialny

Strona_główna

Zwierzaki

Gekony, kameleony i inne jaszczurki

Małgorzata Domańska

Oto propozycja dla tych miłośników zwierząt, których los dotknął alergią na sierść. Jaszczurki, jak wszystkie gady, są pozbawione sierści i z tego prostego powodu nie uczulają swoich właścicieli, dając im jednocześnie radość z hodowli.

Niezależnie od tego, czy zdecydujemy się trzymać w terrarium naszą rodzimą jaszczurkę zwinkę, czy egzotyczne 'smoki', mogę Was zapewnić, że inteligencja tych zwierząt nie tylko dorównuje inteligencji pospolitego chomika, ale czasem nawet ją przewyższa. Już wkrótce możemy zaobserwować, jak nasz pupil przybiega nam na spotkanie, rozpoznaje nas, a nawet reaguje na swoje imię. Z radością czeka na porę karmienia i z wdziękiem pałaszuje zarówno pokarm roślinny, jak i zwierzęcy. Pamiętajmy o zachowaniu szczególnej ostrożności w czasie gdy nasz pupil przebywa poza terrarium. Niezależnie od swoich rozmiarów potrafi on się schować w najciaśniejsze i najmniej spodziewane miejsce. To oczywiście utrudnia znalezienie naszego jaszczura i zwiększa ryzyko poważnego uszkodzenia zwierzątka przy dosuwaniu niedomkniętej szuflady czy zamykaniu drzwi. Jaszczurki i gekony posiadają jedyny w swoim rodzaju dar odbudowy utraconego ogona. Ogon ten, w naturze, może zostać przez właściciela odrzucony bez udziału osoby trzeciej. Wystarczy, że gad przestraszy się czegoś, a wtedy, aby odwrócić uwagę napastnika od reszty organizmu, zostawia 'na pożarcie' ogon, a sam ucieka w bezpieczne miejsce. Nowy ogon odrasta po jakimś czasie, ale nie jest już tak wspaniały jak oryginał. Jego łuski są często jakby nie dopasowane do reszty ciała. Bywają też przypadki, że częściowo tylko oderwany ogonek powoduje odrost drugiego, mniejszego, i jaszczurka wygląda wtedy jak 'mutant'.

Większość gadów nie wydaje żadnych, poza ostrzegawczym syczeniem, dźwięków. Wyjątkiem są gekony, których krtań zdolna jest do wydawania rozmaitych głosów, czyniąc hodowlę tych zwierząt jeszcze bardziej ciekawą.

Zarówno pospolite jaszczurki, jak i gekony posiadają na swoich łapkach przylgi pozwalające im wspinać się po prawie gładkich powierzchniach. Możemy dzięki temu obserwować wspaniałe ubarwienie nie tylko grzbietu, ale i brzuszka naszego jaszczura, gdy przylgnie on do frontowej ściany terrarium, popisując się tęczą swych barw.

Niestety, większość jaszczurek, w tym i gekony, to zwierzęta aktywne nocą. Za dnia lubią się wygrzewać na słońcu, a i nasz tryb życia potrafi zmusić je do niewielkiej zmiany swego harmonogramu.

Kameleony to również jaszczurki, jednak zarówno ich wygląd, budowa jak i tryb życia różnią się zasadniczo od wyżej opisanych. Przede wszystkim są one nie grzbietowo-brzusznie, lecz bocznie spłaszczone, a ich prawie prostokątne ciało spoczywa na czterech długich nogach zakończonych pięcioma chwytnymi palcami. U kameleona chwytny jest także ogon, który normalnie pozostaje pastorałowato zwinięty do dołu, ale w razie potrzeby z powodzeniem spełnia rolę piątej kończyny. Niezwykła jest również jego głowa, często pokryta wyrostkami i grzebieniami i zaopatrzona w niezwykły język o długości przekraczającej połowę ciała. Oczy tego zwierzaka są nie mniej niesamowite, gdyż każde z nich może poruszać się niezależnie, pozwalając jaszczurowi patrzeć jednocześnie w dwóch kierunkach. Przysłowiową cechą kameleona jest jego zdolność do zmiany ubarwienia. Nie jest jednak możliwe zrobienie tego raptownie. Rankiem, gdy kameleon zachowuje się spokojnie, skóra jego jest najczęściej żółtawa i tylko dwie kreski po bokach wyglądają czerwonawo. Następnie w ciągu dnia pasy te stają się białawe i pojawiają się ciemnozielone kropki, a wzdłuż kręgosłupa mocniejsze cienie. Gdy kameleon jest podniecony, jego skóra szybko zielenieje, brzuch niebieszczeje, kropkowanie czernieje, paski bieleją, a niekiedy zwierzę przybiera wygląd czerwonobrązowy.

Najciekawszy jest jednak u kameleona sposób zdobywania pokarmu. Ruchliwość kameleona jest nieznaczna. Niekiedy całymi godzinami tkwi on na jednym miejscu oczekując na zdobycz, którą podsunie mu przypadek. Gdy niefrasobliwy owad znajdzie się w zasięgu jego wzroku, z pyszczka błyskawicznie wystrzela język chwytający dalekiego owada. Do wypełnionego mącznikami naczyńka karmnikowego kameleon otwiera istny 'huraganowy ogień' strzałów, a język jego nigdy nie powraca bez zdobyczy, ba, zdarza się, i to często, że na końcowym jego zgrubieniu wiszą dwa lub trzy mączniki i żaden z nich nie spada w drodze do paszczy. Precyzja tej szybkiej kanonady wzbudza ogólny podziw.

Jeśli więc nasza miłość do zwierząt to nie tylko chęć głaskania miękkiego futerka, ale przede wszystkim ciekawość świata, to zarówno gekony, kameleony jak i inne małe gady dostarczą nam niesamowitych doznań. Dajmy naszemu 'smokowatemu' pupilowi szansę pokazania się z najlepszej strony, zapewniając mu dostatnie życie w stosownie do danego gatunku wyposażonym terrarium, pełnym cienistych schowków i ciepłych 'polanek' poprzetykanych malowniczymi gałązkami.

Ilustracje: M. Domańska